برای درک وضعیت هویتی نسل جدید، لازم است ابتدا زمینههای تاریخی مهاجرت افغانها را بشناسیم. نخستین موج بزرگ مهاجرت افغانها پس از تجاوز شوروی در سال ۱۹۷۹ آغاز شد و میلیونها نفر عمدتاً به پاکستان و ایران پناه بردند. پس از خروج شوروی، جنگهای داخلی ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۶ موج دوم را رقم زد. با روی کار آمدن طالبان در ۱۹۹۶، موج سوم شکل گرفت و این بار مقاصد به اروپا، آمریکا و استرالیا نیز گسترش یافت. پس از ۲۰۰۱، ناامنی مداوم و فقر، مهاجرت را بهصورت جریانی پیوسته و فزاینده نگه داشت و سرانجام، سقوط جمهوری در آگست ۲۰۲۱ و بازگشت طالبان، بزرگترین موج مهاجرت معاصر افغانها را بهراه انداخت.
برآوردها نشان میدهند که تا سال ۲۰۲۵، حدود شش تا هفت میلیون افغان در خارج از کشور زندگی میکنند. بیش از سه میلیون نفر در ایران حضور دارند که بخش بزرگی از آنها فاقد مدرک اقامتی قانونیاند. حدود یک و نیم تا دو میلیون نفر در پاکستان ساکناند و صدها هزار نفر دیگر در ترکیه، آلمان، استرالیا، آمریکا و کانادا زندگی میکنند. نکته بسیار مهم آن است که بخش قابلتوجهی از این جمعیت را افراد زیر بیستوپنج سال تشکیل میدهند؛ یعنی دقیقاً همان نسلی که این گزارش بر هویت آن تمرکز دارد.
نکته تحلیلی کلیدی این است که نسل جدید، برخلاف نسل اول، اغلب خاطره مستقیمی از افغانستان ندارد یا خاطراتش محدود و واسطهای است. این امر، افغانستان را از یک واقعیت زیستی به یک تصور انتزاعی تبدیل میکند و پیامدهای عمیقی بر شکلگیری هویت دارد.
