سرپل/بلخاب/ زوک/ زندگی نامه شهید محمد علی کریمی
از یکه‌ولنگ تا قیام خونین بلخاب (۱۳۲۳ – ۱۳۵۸ هجری خورشیدی)
مشخصات فردی
- نام و نام خانوادگی: محمدعلی کریمی
- نام پدر: کریم
- نام پدربزرگ: محمدی
- تولد ولایت سرپل، ولسوالی بلخاب، قریه زوک
- سال تولد ۱۳۲۳ هجری خورشیدی
- سال شهادت: ۱۳۵۸ هجری خورشیدی (هم‌زمان با نخستین سال قیام مردمی بلخاب)
- محل دفن: ولایت سرپل، ولسوالی بلخاب، پای زیارت، در جوار بارگاه میر سید علی (ره)، متصل به درب ورودی حسینیه (منبر)
- مذهب و قوم: اسلام، تشیع (امامیه)، قوم تاجیک
پیشینه خانوادگی
ریشه‌های خاندانی این روایت به منطقه یکه ولنگ ولایت بامیان بازمی‌گردد؛ جایی که جد پدری شهید کریمی، مرحوم محمدی ، از آنجا رخت سفر بربست و به ولسوالی بلخاب ولایت سرپل هجرت کرد. مرحوم محمدی پس از استقرار در بلخاب، با دختری از تبار شریف کربلایی وصلت نمود. حاصل این پیوند، چهار فرزند پسر به نام‌های استا دولت، استا نبی، استا کریم و استا رحیم بود.
این تیره خانوادگی از طریق حرفه آهنگری و استاکاری امرار معاش می‌کردند و در میان مردم به امانت و مهارت شهره بودند. در این میان، استا رحیم (عموی شهید) از پیشه‌وران مصلح و نامدار منطقه گردید که با آغاز جرقه‌های جهاد، در ساحت نظامی نیز فعال شد. او در روزهای نخستین انقلاب بلخاب، تحت امر فرماندهان و علمای طراز اول منطقه همچون حضرت آیت‌الله عالمی بلخابی، الحاج محمد مراد خان (سردار و خان بزرگ بلخاب) و حجت‌الاسلام آقای مصباح، در جبهه‌های جنگ سری ترخوج و سانچارک» حضور فعال و مستقیم در برابر ارتش سرخ و نیروهای کمونیستی داشت.
در امتداد این شجره محمدعلی کریمی فرزند استا کریم (نوه مرحوم محمدی)، در سال ۱۳۲۳ هجری خورشیدی در قریه زوک ولسوالی بلخاب به دنیا آمد. نظام خانوادگی در بستر جامعه شیعی بلخاب، همواره به عنوان کانون اصلی انتقال ارزش‌های ایمانی، غیرت دینی و کرامت انسانی عمل کرده است؛ شهید کریمی در چنین محیطی و تحت تربیت پدری صالح، بر پایه تقوا و پیوند عمیق با اهل‌بیت (ع) رشد یافت.
این اصالت خانوادگی، زمینه‌ساز شکل‌گیری روحیه‌ای کمال‌خواه در وجود وی شد، به گونه‌ای که در سال ۱۳۳۶ خورشیدی و در سن سیزده‌سالگی همراه با بزرگان منطقه از جمله سید عبدالحسین کربلایی سیوک و مرحوم موسی کربلایی زوک راهی هجرت به کشور ایران شد. او از آنجا به عراق نیز سفر کرد و به زیارت عتبات عالیات و کربلای معلا مشرف گردید؛ سفری معنوی در عنفوان نوجوانی که بینش معرفتی و اشتیاق او را به فرهنگ ایثار و شهادت دوچندان ساخت.
کارنامه خدمات اجتماعی، جهاد و خادمی عام‌المنفعه
پس از بازگشت به وطن، شهید کریمی بخش اعظم حیات خویش را وقف خدمت بی‌شائبه و فی‌سبیل‌الله به دین، فرهنگ و رفاه عامه نمود. خدمات ساختاری ایشان در دو محور اساسی قابل تبیین است:
- خدمات مذهبی و تولیت امور عام‌المنفعه: ایشان بدون دریافت هیچ‌گونه مزد و صرفاً با انگیزه اخلاص و رضایت الهی، مدیریت، نظم‌بخشی و پیشبرد مجالس مذهبی و فرهنگی را در منبر کهنه قریه زوک عهده‌دار شد و پایگاه‌های مذهبی را به کانون‌های پویای تربیتی و محور آگاهی‌بخشی نسل جوان مبدل ساخت.
- مصلح اجتماعی و جهاد: در ساحت اخلاق اجتماعی، وی شخصیتی خیرخواه، امین و مرجع مورد اعتماد مردم بود که نقش خوبی در حل‌وفصل دعاوی خانوادگی و منازعات منطقه‌ای داشت و روحیه صلح و برادری را در جامعه تزریق می‌کرد. علاوه بر این، در عرصه خدمات عمرانی، ایشان به عنوان همکار و پیش‌قدم اصلی در پروژه پیچیده سنگ‌بری و بازگشایی راه مواصلاتی سنگ‌بریده آستین همت بالا زد؛ شاه‌راهی حیاتی که دسترسی مردم منطقه را تسهیل نمود، انزوای جغرافیایی قریه را شکست و اثرات خیر آن تا به امروز پابرجا است.
جهاد، کیفیت شهادت و میراث ماندگار
با آغاز تهاجم فکری و نظامی کمونیست‌ها و شکل‌گیری نخستین جرقه‌های قیام عدالت‌خواهانه مردم بلخاب در سال ۱۳۵۸ هجری خورشیدی (برابر با نخستین سال قیام مردمی بلخاب علیه رژیم کمونیستی و ارتش سرخ شوروی)، شهید محمدعلی کریمی با درک عمیق از ضرورت عینیِ «جهاد فی‌سبیل‌الله» و دفاع از حریم ایمان و آزادی، در صفوف مقدم خیزش‌های مردمی قرار گرفت.
نقطه عطف جان‌فشانی او، حضور در عملیات سرنوشت‌ساز تسخیر ولسوالی بلخاب و انهدام دپوی مهمات نیروهای وابسته به رژیم کمونیستی بود که در آن شجاعت بی‌بدیل خود را به نمایش گذاشت. ایشان همراه با تنی چند از مجاهدین جان‌برکف، به پشت‌بام دپوی مستحکم دشمن رخنه کرده و با ایجاد شکاف در سقف، اقدام به آتش کشیدن پایگاه مهماتی دشمن نمودند.
در لحظه ورود به داخل دپو، محمدعلی کریمی بر اثر شلیک آخرین بازمانده مأموران رژیم، هدف قرار گرفته و به عنوان یکی از نخستین شهدای پیش‌گامِ قیام خونین مردم بلخاب علیه استکبار روس، به فیض عظمای شهادت نایل آمد. پیکر مطهر این مجاهد نستوه، درپای زیارت و در جوار مرقد میر سید علی (ره)، متصل به درب ورودی حسینیه (منبر) به خاک سپرده شد تا آرامگاهش سندی زنده بر پیوند ناگسستنی جهاد، شهادت و معنویت در این دیار باشد و برای همیشه در روایت‌نامه افغانستان درخشان باقی بماند.
منبع مستندسازی: تاریخ شفاهی (مصاحبه با محترم محمد رحیمی)
تهیه و تنظیم: یوسف مختاری
