این آمار از سوی بنیاد مبارزه با سرطان افغانستان نشر شده است. این نهاد آمار مبتلایان به سرطان را بر اساس گزارش‌های وزارت صحت عامه و نهادهای بین‌المللی جمع‌آوری کرده است.
بر اساس آمار این نهاد، سالانه حدود ۵۰ هزار مورد جدید ابتلا به سرطان در افغانستان ثبت می‌شود. این در حالی است که ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان هفته گذشته در یک نشست خبری در کابل ادعا کرد که بیش از ٩٩ هزار بیمار مبتلا به سرطان، بین ۶ سرطان ۱۴۰۴ تا ۲۶ جوزای ۱۴۰۵ خورشیدی، در مراکز صحی در افغانستان خدمات بهداشتی دریافت کرده‌اند.
این آمارها در مقایسه با آمارهای سال‌های گذشته، افزایش در تعداد مبتلایان به سرطان را نشان می‌دهد.
چهار سال قبل در سال ۱۴۰۱ آمار ابتلا به سرطان در سال ۲۳ هزار نفر اعلام شده بود. همچنین هفت سال قبل در گزارش‌های سالانه وزارت صحت عامه در سال ۱۳۹۸، آمار سالانه مبتلایان سرطان، دستکم ٢٠ هزار نفر گفته شده بود.
مطابق آمار وزارت صحت عامه، سالانه در افغانستان حدود ۱۶ تا ۲۰ هزار نفر بر اثر ابتلا به سرطان جان‌شان را از دست می‌دهند.
بیماری‌های شایع سرطانی در افغانستان
شفیق شینواری، رییس بنیاد مبارزه با سرطان در افغانستان، به تلویزیون ملی تحت کنترول طالبان گفته است که بر اساس برآوردهای ملی و بین‌المللی، سرطان سینه و رحم در میان زنان و سرطان ریه، معده، پروستات و روده‌ها در میان مردان از شایع‌ترین انواع سرطان در افغانستان‌اند.
او افزوده است که سرطان سالانه بیشترین شمار قربانیان را در میان شهروندان افغانستان می‌گیرد.
کارشناسان صحی، مصرف سیگار و نسوار، رعایت نکردن اصول بهداشتی و رژیم غذایی نامناسب را از عوامل مهم افزایش موارد ابتلا به سرطان در افغانستان می‌دانند.
کمبود امکانات صحی
پس از بازگشت طالبان به قدرت و قطع کمک‌های خارجی، نظام صحی افغانستان با فروپاشی مواجه شد. در حال حاضر، مراکز صحی افغانستان تحت حمایت نهادهای بین‌المللی و کمک‌رسان فعالیت می‌کنند.
در سال‌های اخیر، به دلیل کاهش کمک‌های جهانی، صدها مرکز صحی در افغانستان مسدود شده‌اند.
بر اساس آمار سازمان جهانی صحت، تنها در هفت ماه سال جاری میلادی، فعالیت بیش از ۱۵۰ مرکز صحی در افغانستان به دلیل کمبود بودجه متوقف شده است.
گزارش شده بود که سال گذشته میلادی نیز فعالیت بیش از ۴۰۰ مرکز صحی به دلیل کمبود بودجه متوقف شده است.
با این حال، شرافت زمان امرخیل، سخنگوی وزارت صحت عامه طالبان، گفته است که نظام صحی با مشکلات جدی در زمینه تجهیزات و امکانات درمانی سرطان روبه‌رو است. او همچنین ادعا کرده است که ده‌ها مرکز تداوی سرطان در کشور فعال هستند.
مهاجرت نیروی متخصص
در کنار کمبود امکانات و تجهیزات پیشرفته، کمبود داکتران متخصص معضل دیگری برای نظام صحی افغانستان عنوان می‌شود.
پس از بازگشت طالبان به قدرت، شماری از پرسنل صحی از کشور مهاجرت کردند. شمار دقیق این داکتران روشن نیست، اما تعداد آنها به صدها نفر تخمین زده می‌شود.
پژوهشی که در حمل ۱۴۰۴ در نشریه علمی «کانفلیکت اند هلت» منتشر شد، شمار مجموع کارکنان فعال صحی افغانستان در سال ۲۰۲۳ را حدود ۶۳ هزار و ۶۳۲ نفر برآورد کرده است.
بر پایه این پژوهش، مجموع پزشکان، پرستاران و قابله‌ها به ازای هر ۱۰ هزار نفر تنها ۱۰.۳ پزشک بوده است. حد مورد نیاز برای دسترسی همگانی به خدمات صحی، ۴۴.۵ نیروی کلیدی صحی به ازای هر ۱۰ هزار نفر در نظر گرفته شده است.
این پژوهش شمار پزشکان متخصص فعال در سال ۲۰۲۳ را پنج هزار و ۵۶ نفر برآورد کرده است. نزدیک به ۴۸ درصد آنان در کابل کار می‌کردند، در حالی که حدود ۱۷ درصد جمعیت کشور در کابل زندگی می‌کرد.
کمبود متخصص در میان زنان شدیدتر است، در حالی که طالبان پنج سال است تحصیل دختران را ممنوع کرده‌اند. سازمان ملل متحد به‌تازگی در گزارشی گفته است که کمبود داکتران زن در افغانستان به یک بحران تبدیل شده است.
محدودیت درمان در خارج
در حال حاضر، امکان تشخیص و درمان سرطان در افغانستان وجود دارد. سال گذشته، با سرمایه‌گذاری ۱۶ میلیون یورویی اتحادیه اروپا، در کابل یک مرکز صحی برای تشخیص و درمان بیماری سرطان ایجاد شد.
اما با توجه به فراوانی بیماران، شماری از شهروندان مجبور می‌شوند برای تداوی به خارج از کشور سفر کنند.
گفته می‌شود که شهروندان افغانستان سالانه ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیون دالر را برای درمان در خارج از کشور بیرون می‌برند.
مقصد اکثر شهروندان افغانستان برای تداوی، کشورهای همسایه، به‌ویژه پاکستان، است؛ اما دولت پاکستان از سال گذشته به این‌سو، به دلیل تنش با طالبان، مرزهای زمینی خود با افغانستان را مسدود کرده است. دولت پاکستان در صدور ویزا برای شهروندان افغانستان نیز محدودیت وضع کرده است.
ایران نیز سال گذشته با اخراج حدود دو میلیون مهاجر افغان، صدور ویزا برای شهروندان افغانستان را محدود کرده است.
با این حال، محدودیت‌های مرزی و کمبود امکانات درمانی در داخل افغانستان، روند درمان بسیاری از بیماران را مختل کرده و خطر مرگ آنان را افزایش داده است.
