تاریخچه تفصیلی لیسه شهید هاشمی پیغوله
سرپل/بلخاب/ پیغوله/ لیسه شهید هاشمی
تاریخچه تفصیلی لیسه شهید هاشمی پیغوله
در سال ۱۳۵۲ خورشیدی، در روزگاری که محرومیت بر چهره منطقه پیغوله و ولسوالی بلخاب سایه انداخته بود، جرقه‌ای از نور و آگاهی زده شد. شخصیت دوراندیش، خیرخواه و علم‌دوست، الحاج محمد مراد خان موفق، با درک نیاز مبرم نسل‌های آینده به سواد و معرفت، شاید نخستین خان بلخاب بود که در آن زمان از جمله طرفداران محکم علم و دانش و مکتب بود. ایشان برای احیای مکتب اقدام به وقف زمین شخصی خود نمود. منشأ خدمت بزرگی علمی در این منطقه گردید. در سال‌های آغازین، مکتب پیغوله با تکیه بر مردان شریفی اداره می‌شد که فراتر از وظیفه، عشق به فرزندان این دیار را در دل داشتند. استاد میرزا غفور به عنوان یکی از نخستین اساتید برجسته و پیشگام این حرکت علمی، به همراه بزرگوارانی چون ملا غلام‌رضا، شاه‌محمد سعید و میرزا خادم، نخستین صنف‌ها را با کمترین امکانات و ابزار آموزشی برپا کردند. آن‌ها در فضایی صمیمی اما محروم، الفبای زندگی و آگاهی را به اولین نسل از دانش‌آموزان منطقه آموختند.
اما با شعله‌ور شدن آتش خانمان‌سوز جنگ‌های داخلی در کشور در بین سال‌های ۱۳۶۰ الی ۱۳۷۰ خورشیدی، بلخاب نیز درگیر بحران‌های شدید نظامی شد. مکتب پیغوله که تا پیش از آن پناهگاه امن کودکان بود، به جبر زمانه تعطیل و چراغش خاموش گشت. در این دهه تاریک، قساوت و بی‌حرمتی به ساحت علم به اوج خود رسید؛ ساختمان این کانون معرفت به اشغال نیروهای مسلح خارج از بلخاب در آمد.
نیروهای جنبش به فرماندهی افرادی چون انجنیر احمد ایشچی و عبدالچریک (از وابستگان و افراد تحت امر ابراهیم قوماندان سرپلی)، صنف‌های درس را که روزی صدای تلاوت قرآن و فریاد شادی کودکان در آن می‌پیچید، به اصطبل، طویله و محل استراحت اسب‌ها و حیوانات خود تبدیل کردند. انباشت بی‌سابقه سرگین و فضولات حیوانات در داخل صنف‌ها، دیوارهای مکتب را سیاه و ویران کرد. کتاب‌ها و تخته ها از بین رفتند و این مکان علمی به خرابه‌ای دردناک و بویناک تبدیل شد؛ تصویری که دل هر بیننده و دلسوزی را به درد می‌آورد.
در سال ۱۳۷۹ خورشیدی، با فروکش کردن شعله‌های اولیه جنگ‌های داخلی، سکوت سنگین ناامیدی در منطقه با یک قیام علمی درهم شکست. شخصیت جهادی و نام‌آشنا، الحاج محمد مراد خان موفق بار دیگر قد علم کرد و با دعوت از مردم شریف و بزرگان منطقه، مجمعی بزرگ برای تعیین سرنوشت و آینده فرزندان پیغوله تشکیل داد. او باور داشت که راه نجات جامعه از چنگال فقر و بدبختی، بازسازی مکتب است.
در این میان، حضور فعال و بی‌بدیل شخصیت برجسته علمی کشور، حجت‌الاسلام والمسلمین گل‌محمد مختاری (شیخ مختاری). در روز پاک‌سازی، منظره‌ای تاریخی رقم خورد که هرگز از یاد مردم بلخاب نخواهد رفت:
(شیخ مختاری با وجود جایگاه والای علمی و مذهبی خود، آستین همت بالا زد. ایشان شخصاً وارد صنف‌های پر از فضولات حیوانات شد و در حالی که اشک در چشمانش حلقه زده بود، با دستان خود آغاز به جمع‌آوری سرگین اسب‌ها کرد. شیخ بزرگوار حتی دامن عبای خود را پر از فضولات می‌کرد تا صنف درس آزاد شود)“نقل قول از شاهد صحنه شیخ امان“
این تواضع از سوی شیخ مختاری، تکانی بزرگ به غیرت و همت عموم مردم پیغوله داد. با دیدن این صحنه، پیر و جوان گریستند، آستین‌ها را بالا زدند و با بیل و زنبیل به پاک‌سازی و شستشوی صنف‌ها پرداختند و ساختمان مکتب را از لوث آثار جنگ پاک کردند.
پس از پاک‌سازی مکتب بازگشایی شد؛ اما این نهاد نوپا با بحرانی بزرگتر مواجه بود: عدم حمایت مالی از سوی هیچ نهاد دولتی یا بین‌المللی و همچنین فقر شدید اقتصادی جامعه. در این برهه حساس، استاد غلام‌نبی حلیمی با شجاعت و ایثار، مسئولیت سنگین مدیریت این نهاد را بدون دریافت حتی یک افغانی معاش یا تنخواه عهده‌دار شد. در این مسیر سخت، اساتید فداکاری چون استاد کمالی، استاد الحاج عبدالرحمن سلطانی و استاد نظری و… آستین همت بالا زدند و بی‌مزد و منت، گچ و قلم به دست گرفتند.
بزرگان و ریش‌سفیدان منطقه نقل می‌کنند که مشکلات مکتب تنها مادی نبود؛ رسوبات تفکرات سنتی و شایعات نادرست در میان برخی از مردم شایع شده بود که می‌گفتند ” اگر فرزندانمان را به مکتب بفرستیم، گمراه و بی‌دین می‌شوند!”. این دیدگاه، دیواری ضخیم وسخت در برابر معارف بود.
در این زمان، مجاهدت‌های فکری و فرهنگی شخصیت‌های دلسوز منطقه به ویژه شیخ امان در مساجد و محافل عمومی به تبیین اهمیت علم وارزش مکتب پرداخت و دوشادوش مدیریت مکتب استاد حلیمی ایستاد شد. استاد حلیمی نیز با مشقت‌های سخت، خانه‌به‌خانه و قریه‌به‌قریه رفت، با مردم گفتگو کرد، رنج طعنه‌ها را به جان خرید و با صبر و بردباری بی‌نظیر، والدین را قانع کرد تا فرزندانشان را به صنف‌های درس بفرستند. فداکاری‌های شبانه‌روزی استاد حلیمی تضمین‌کننده بقا و حیات دوباره مکتب در آن سال‌های سخت شد.
با فروکش کردن کامل درگیری‌ها و توافق احزاب سیاسی، سرانجام در سال‌های ۱۳۸۰-۱۳۸۱ خورشیدی، این تلاش‌های خالصانه به بار نشست و مکتب پیغوله رسماً در چوکات وزارت معارف ثبت و راجستر گردید. استاد غلام‌نبی حلیمی تا سال ۱۳۸۴ خورشیدی مدیریت کرد و ساختار اداری و آموزشی پایداری را پایه‌گذاری نمود که ثمره اصلی لیسه امروزی است.
امروز، لیسه شهید هاشمی پیغوله فراتر از یک مکتب معمولی، نمادی از مقاومت فرهنگی، ایثار علما و معلمان، و پیروزی قلم بر تفنگ در تاریخ بلخاب است. این لیسه اکنون با تمام ظرفیت فعال بوده، سالانه ده‌ها جوان شایسته، متخصص و متعهد را فارغ‌التحصیل کرده و به عنوان مرکز علمی، مصدر خدمات ماندگار و بی‌شمار برای مردم شریف منطقه می‌باشد.
محمد عزیزی آمر فعلی لیسه شهید هاشمی پیغوله, یک جوان تحصل کرده از رشته ادبیات دانشگاه فاریاب می باشد. توفیقات خدمت برای ایشان و همه استاید محترم داریم.
تهیه و ترتیب: یوسف مختاری
