سرپل/ بلخاب/ پیغوله/ مسجد جامع امیرالمؤمنین (ع)
موقعیت تحقیق: حوزه مذهبی – فرهنگی منطقه پیغوله
نهادهای مذهبی در ساختار سنتی و معاصر جوامع اسلامی، فراتر از یک کانون عبادی به عنوان هسته مرکزی انسجام اجتماعی، تحکیم روابط مردمی و ترویج معارف دینی عمل می‌کنند. در این میان، مسجد جامع امیرالمؤمنین (ع) واقع در منطقه پیغوله، به عنوان کلیدی‌ترین و منسجم‌ترین پایگاه عبادی، سیاسی در تراز یک مجتمع مذهبی مدرن در سطح منطقه قرار دارد. این مکان مقدس که بازسازی و توسعه بنیادین آن در سال ۱۴۰۰ هجری خورشیدی به اتمام رسید، امروزه قلب تصمیم‌گیری‌های جمعی و محور همگرایی منطقه به شمار می‌رود.
یکی از مزیت‌های مسجد جامع، قرار گرفتن در مرکز یک مثلث قدرتمند علمی و آموزشی است. این همجواری بستری پایدار برای رشد فکری و مذهبی نسل جوان را فراهم کرده است.
۱. حوزه علمیه ولی عصر (عج): به عنوان مرکز پرورش طلاب و نخبگان علوم اسلامی که پیوند مستحکمی در تبادل استاد و برنامه‌های تبلیغی با مسجد دارد.
۲. کتابخانه شهید سید اسماعیل بلخی: محل پژوهش و مطالعات فکری، علمی، طلاب، نمازگزاران، محققان و جوانان منطقه را تأمین می‌کند.
۳. لیسه شهید هاشمی: یکی از مراکز معتبر تعلیم و تربیت که ساختار آموزشی آن به طور مستقیم با فضای معنوی مسجد گره خورده است.
4 . برپایی اقامه نماز جمعه با حضور خالصانه و خاضعانه نمازگزاران تمام قرا پیغوله.
منطقه پیغوله دارایی هفت شورا است. مسجد جامع امیرالمؤمنین (ع) حلقه وصل قانونی، حقوقی و مصلحتی میان تمامی این بخش‌هاست. این مکان مقدس محوریت ۷ شورای منطقه‌ای را عهده‌دار است که شامل محلات و قشلاق‌های زیر می‌باشند:
- شورای قشلاق کلان (مرکز پیغوله): هسته مرکزی و پرنفوس‌ترین بخش منطقه.
- شورای پیتاب
- شورای دوآبی-صدمان
- شورای ورزان
- شورای شهرستان-پیشوان
- شورای پایجه-کمرسادات
- شورای کمرک-نخلیج
این مسجد به عنوان پارلمان محلی این ۷ شورا عمل می‌کند؛ به گونه‌ای که تمامی تصامیم کلان در امور انکشافی، حل منازعات محلی و برنامه‌ریزی‌های کلان فرهنگی در این مسجد جامع پایه‌ریزی و تصویب می‌شود.
بنای کنونی مسجد جامع امیرالمؤمنین (ع) یک شاهکار معماری و معیاری است. این بنا با طرح مقاومت در برابر زلزله و حوادث طبیعی، به‌صورت پخته، اساسی با استفاده از کانکریت‌ریزی اعمار گردیده است. این مسجد دارای ۲۰ متر طول و ۲۱ مترعرض می باشد.
مساحت خالص فضای مسقف و داخلی مسجد برابر با ۴۲۰ متر مربع (\(20 \times 21 = 420\)) می‌باشد همچنان مسجد دارای حیاط بزرگ است. این بنا پذیرش و میزبانی حدود ۶۰۰ نفر نمازگزار را به‌صورت همزمان در صفوفی منظم دارا می‌باشد. این مسجد جامع طی دو مرحله تاریخی مجزا شکل گرفته و به کمال رسیده است:
تأسیس و تهداب‌گذاری (سال‌های ۱۳۸۸ – ۱۳۸۹ هجری خورشیدی)
در این دوره، با توجه به نیاز مبرم اهالی منطقه به یک پایگاه عبادی، شخصیت خیراندیش، مصلح و متمول منطقه، حاج محمد مراد خان موفق، موصوف در اقدام اول، زمین این مکان را با بودجه شخصی خریداری و وقف شرعی مسجد نمود. و هزینه‌های مالی، مصالح و مزد کارگران را متقبل شد و ساختمان مسجد را با تمام جزئیات، اعمار کرد. این بنا در آن زمان به نام مسجد زینب کبرا (س) مسمی گردید و برای بیش از چندین سال متواتر محل نیایش مؤمنان منطقه بود.
تجدید بنا، احیا و توسعه کلان (سال ۱۴۰۰ هجری خورشیدی)
با افزایش نفوس در هر ۷ شورای منطقه و نیاز شدید به مسجد کلان برای ادای نماز عبادی – سیاسی جمعه، ساختمان قبلی دیگر پاسخگوی نیازها نبود. از این رو، طرح احیای مجدد آغاز شد، در این میان مرد خیراندیش منطقه، آقای عوض فکوری، زمین کنار مسجد را وقف ساحت مسجد نمود تا مساحت پروژه گسترش یابد. پیگیری‌های مداوم و پشتکار خستگی‌ناپذیر حجت‌الاسلام والمسلمین شیخ گل‌محمد مختاری و بزرگان محل برای ساخت این پروژه خیلی تاثر اثرگزار بود.تأمین مالی و مصارف بازسازی معیاری با حمایت سخاوتمندانه و رهنمایی بانوی خیرخواه بانو خدیجه بنت جواد از کشور دوست و برادر سلطنت عمان تمویل و پرداخت گردید.
پس از تکمیل این مکان با شکوه و مجهز، مجموعه مذکور به نام مسجد جامع امیرالمؤمنین (ع) نام‌گذاری و رسماً با حضور شخصیت فرهنگی الحاج سید حیدر هاشمی امام جمعه محترم شهر مزار شریف افتتاح شد.
قابل یاد آوری است که هزینه تمویل کننده ساخت این بنا از کشور عمان و دفتر حضرا آیت الله العظمی سیستانی(دام ظله) در شهر مزارشریف می باشد.
مسجد جامع امیرالمؤمنین (ع) پیغوله دارای کارکردهای چندبعدی است که ثمرات آن جامعه را متحول ساخته است
- محل اقامه نماز جمعه: این مسجد تنها مرکز اقامه نماز شکوهمند جمعه برای ۷ شورای منطقه است که در آن خطبه‌های وحدت‌آفرین و آگاهی‌بخش ایراد می‌گردد.
- پایگاه اقامه شعائر حسینی: این مکان مقدس اصلی‌ترین بستر برای برگزاری سوگواری‌های عظیم و معرفت‌شناسانه در ایام عاشورا و اربعین حسینی (ع) است یکی از زیباترین جلوه‌های این مسجد، حضور متواتر اساتید گرانقدر و شاگردان پویا لیسه شهید هاشمی است.
